تبلیغات
مرکز تخصصی آموزش عربی دبیرستان(اول- دوم - سوم) رشته علوم انسانی

مرکز تخصصی آموزش عربی دبیرستان(اول- دوم - سوم) رشته علوم انسانی

ADS
نویسنده : مهدی شریفی یار جمعه 25 آذر 1390, 09:07 ب.ظ


تذکار (یادآوری)


قواعد درس اول و دوم این کتاب در واقع صرفاَ یادآوری دروس کتاب عربی دوم می باشد. که به لحاظ اهمیتی که دارند در ابتدای این کتاب به آنها پرداخته شده است و عبارتند از:

- المجرد و المـزید
- الجامد و المشتق
- المعرفه و النکره
- انواع علامات الاعراب(الظاهری.التقدیری.المحلّی)
- انواع الجمله : (فعلیه+اسمیه)



المجرد والمزید

از آن جهت که در تهیه مطالب این وبلاگ سعی شده که حتی دانش آموزان نسبتاَ ضعیف هم بتوانند بهره لازم را از آن ببرند،لازم است که ابتدا بدانیم که "کلمه" در عربی سه نوع است:

انواع کلمه :  1- اسم    2- فعل      3- حرف

انواع فعل از لحاظ زمان: 1- ماضی 2- مضارع 3- امر

اما خود فعلهایی که در زبان عربی رایج هستند، به لحاظ تعداد حروف به دو دسته تقسیم می شوند.
دسته اول آنهایی که در صیغه اول ماضی فقط از سه حرف تشکیل شده باشند ( ملاک شناسایی فعل مجرد از مزید صیغه اول ماضی می باشد.) اینگونه افعال را فعل مجـرد گویتد.در واقع :

فعل های ثلاثی مجرد فعل هایی هستند که اولین صیغه آن ها تنها سه حرف اصلی داشته و هیچ حرف زایدی ندارند . این فعل ها قواعد خواصی ندارند و سماعی (شنیدنی) هستند .

مانند :

ذَهَبَ   یَذهَبُ

جَلَسَ یَجلِسُ

کتب    یَکتِبُ

و اما فعلهای مزید

فعل های ثلاثی مزید فعل هایی هستند که اولین صیغه ماضی آن علاوه بر سه حرف اصلی ، یک یا دو یا سه حرف زاید دارند . این فعل ها برای افزایش معانی و لغات بکار می روند ، وبر خلاف مجرد ها قیاسی هستند ، یعنی دارای قواعد هستند .

این فعل ها قالب ها و وزن های مشخص دارند . که به هر یک از این فعل ها یک باب می گوییم . باب ها ثلاثی مزید 8 تا هستند که در جدول زیر به طور کامل ذکر شده اند:

بله ! اینا همه اون فعلهایی هستن که به آنها میگوییم مزید.

شما فقط کافیه این جدول رو حفظ کنید (10 دقیقه بیشتر وقت نمی بره). من که خودم قبلنا اینطوری حفظشون کردم:

مثلا برای باب افعال به طور مرتب تکرار میکردم :  افعل...یفعل..افعل..افعال.......افعل...یفعل..افعل..افعال........افعل..یفعل..افعل..افعال...و الی آخر!

نکته!!!

ما یه راه آسون دیگه ای هم برای تشخیص فعل مجرد از مزید داریم و اون اینه... یا این اونه(؟):

راه دوم:  برای تشخیص فعل مجرد از مزید ...
 1- علایم مضارعی(ا - نـ - تـ - یـ ) را از ابتدای آن فعل حذف میکنیم.(البته اگه مضارع باشه)
 2- علایم مثنی ( انِ - ینِ ) یا علایم جمع ( ـونَ - ـینَ )برای مذکر و (ـنَ) برای مونث را حذف می کنیم.
 3- حالا... اگر فقط 3 حرف باقی بماند،فعل ما مجرد... و اگر بیشتر از سه حرف،فعل مزید است.

مثال:   یـَــکـتـُـبـونَ     
    یـَــکـتـُـبـونَ  ←  کـتـُـبـ    سه حرف باقی ماند.

 پس این فعل مجرده(بهتر!!!!)

* در مثال بالا اون حروفی که هایلایت سبز شده اند به ترتیب: علامت مضارعی(یـَ) و علامت جمع(ـونَ) هستند.

یه مثال دیگه:    انـــفَـــجَــرَ                        خب؟مجرده یا مزید؟!

جوابتون درسته! فعل مزیده به 2 دلیل:

*دلیل اول: چون در جدول بالایی ذکر شده.اگه توجه کنین، میبینین که از باب انفعال هستش(باب هفتم جدول) : انفجرَ..... ینفجرُ...... انفجِـر ..... انفجار(حروف زاید الف+نون)

*دلیل دوم: اگه بر اساس روش دومی که ذکر شد عمل کنیم .. میبینیم که :

1- علایم مضارعی حذف!(چون این فعل ماضیه پس علامت مضارعی هم طبعاَ نداره.. پس میریم سراغ قانون دوم)
2- علایم جمع و مثنی حذف! (چون فعل ما مفرده.. پس علامتی در آخرش نمیاد)
3- خب .. حالا که نتونستیم چیزی ازش حذف کنیم.. نگاه میکنیم که چندتا حرف داره؟ میبینیم که 5تا حرف داره( ا  / ن / ف / ج / ر ) پس : مزیده!!

یه مثال دیگه و تمام:     طـَــهـٌَـــرَ  (پاک کرد / پاکیزه گردانید)               خب؟

بـــــله! بــله!!درسته! مزیده
چرا؟


1- چون فعل ماضی از باب تفعیل هستش (باب دوم جدول)

یا

2- علایم مضارعی که نداره(چون ماضیه)...... علایم مثنی و جمع هم که نداره(مفرده) = چند تا حرف داره؟

جواب = 4 تا ( طـَ /  ـهــ  /  ـهَـ  /  رَ )   بله! حرف مشدد در واقع دو حرفه!!پس یکیشون زایده... پس : مزیده .

تمرین

*- صغ الفعل المناسب:       (صیغه مناسب قرار دهید)

 انٌَ اللهَ یحبُ الذین _____ فی سبیلـِهِ

                                                           (فعل ماضٍ للغائبینَ من باب مفاعله )

خب؟ جواب چی میشه؟!
 
برای فهمیدن جواب باید به جدول مزیدها مراجعه کنیم. چون گفته باب مفاعله و همانطور که می دونید،باب مفاعله باب سوم مزیدهاست(در جدول بالایی) .

باب مفاعله چی بود صیغه هاش؟(صیغه یعنی : ماضی+مضارع+امر+مصدر یه فعل)

اینا بود:                              ماضی             مضارع              امر                مصدر

                                          فـاعـَـلَ           یـُــفـاعـِـلُ        فــاعِــل        مـُـفـاعـَـلـَـه

اگه از " جهد" ، میشه:      
جـاهـَـدَ           یـُــجـاهـِـدُ        جــاهِــد        مـُـجـاهـَـدَه

خب پس ماضی میشه:
جـاهـَـدَ (للغایب).. اما از ما للغایبین(جمع مذکر غایب) خواسته شده.

پس جواب میشه:        جـاهـَـدوا        






      


خب! مشکلی که نیست تا اینجا؟؟!! درسته؟.. پس بریم سراغ بقیه قواعد.

اگه هم هنوز ابهامی داشتین در قسمت نظرات همین مطلب برام یادداشت کنین. حتما رسیدگی میشه.



الجامد و المشتق


شناخت اسم از لحاظ (جامد و مشتق بودن) از بحث‌های مهم، در تجزیه و ترکیب می‌باشد. اسم‌ها در زبان عربی به دو دسته تقسیم می‌شوند :

 1) جامد ، 2) مشتق


اسم جامد = آن است که ریشه‌ی فعلی و معنوی و وصفی نداشته باشد. مانند ، شَجَر ، و.....

بیشتر اسم‌ها جامد هستند.




اسم مشتق = آن است که ریشه‌ی فعلی و معنوی وصفی داشته باشد.

مثلاً کلمه " کاتب " که ریشه فعلی دارد و از سه حرف ک / ت / ب گرفته شده است.

همه اسمهای مشتق به قرار زیر است:

اقسام اسم‌های مشتق :

    اسم فاعل
    اسم مفعول
    صفت مشبهه
    صیغه‌ی مبالغه
    اسم تفضیل
    اسم زمان
    اسم مکان
    اسم آلت (ابزار)

اینک هر یک از 8 قسم اسم‌های مشتق را توضیح خواهیم داد:


1) اسم فاعل ، 2) اسم مفعول

جامد و مشتق

مزید:

1) از فعل مضارع معلوم ساخته می‌شود.

2) حرف اوّل مضارع حذف و به جای آن ( مُ ) می‌آوریم.

3) اگر یک حرف مانده به آخر مکسور جامد و مشتق شود اسم فاعل بدست می‌آید و اگر مفتوح جامد و مشتق شود اسم مفعول بدست می‌آید.

جامد و مشتق

ممکن است به اسم فاعل یا مفعول پسوندهای ( ة ، ان ِ ، ین ِ ، ونَ ، ینَ ، ات) اضافه شود.

معِّلمات - مُعَّلمینَ

اسم مفعول فقط از افعال متعدّی ساخته می‌شوند.

3) صفت مشبهه : دارای اوزان مختلف است و معمولاً از افعال لازم ساخته می‌شود.

اوزان صفت مشبهه

جامد و مشتق
  • هر صفتی که به رنگ و عیب دلالت کند صفت مشبهه است:
  • جامد و مشتق

    اسم‌های فاعل و یا مفعولی که بر صفتی ثابت دلالت دارند صفت مشبهه است.

    طاهر ، سالِم ، معتمِد ، محمود و ....

    4) صیغه مبالغه : دارای اوزان مختلفی و معنای «بسیار» می‌دهند.

    عَلّامَة = بسیار دانا

    جامد و مشتق

    در وزن‌های مشترک صفت مشبهه و صیغه‌ی مبالغه اگر معنی کثرت داشته باشند صیغه مبالغه‌اند و گرنه صفت مشبّهة هستند.

    جامد و مشتق

    فُعول جامد است ولی فَعول مشتق می‌باشد.

    جامد و مشتق

    5) اسم تفضیل : اسمی که برتری صفتی را در کسی یا چیزی نسبت به دیگری یا دیگران نشان می‌دهد.

    جامد و مشتق

    اسم‌های بروزن ( أفْعَلْ ) که بر رنگ و عیب دلالت کند صفت مشبّهه محسوب می‌شوند.

    گاهی دو حرف آخر اسم تفضیل که یکسان هستند در یکدیگر ادغام می‌شوند.

    جامد و مشتق

    دو کلمه (خیر و شر) اسم تفضیل محسوب می‌شوند در صورتیکه به معنای بهتر یا بدتر باشند ولی در صورتیکه معنای بد یا خوب باشند صفت مشبهة‌اند.

    خَیرُ المواهبِ، العقلُ و شرُّ المصائبِ الجَهْلُ.

    بهترین بخشش‌ها عقل و بدترین مصیبت‌ها نادانی است.(اسم تفضیل)

    هذا المعلُ خیرٌ و ذلک العملُ شرٌّ.

    این کار خوب و آن کار بد است. (صفت مشبّهة)

    6) اسم زمان ، 7) اسم مکان

  • اسم زمان و مکان بر وقوع فعل دلالت دارند.
  • جامد و مشتق

    اسم‌های مکان ( ة ) تأنیث می‌گیرند. = مَدرَسة، مَزرَعة، مَکتَبَة.

  • بخش اسم آلت مخصوص رشته‌ی علوم انسانی می‌باشد.
  • 8) اسم آلت : بر ابزار و وسیله‌ی انجام کار دلالت می‌کند.

    جامد و مشتق

    اسم‌هایی که بر ابراز دلالت دارند ولی بر وزن‌های فوق نمی‌باشند اسم آلت جامد محسوب می‌شود.

    سُلّم = نربان

    سِکّنِ = چاقو، کارد

    فأس = تبر و...




    دسته بندی : عربی - سوم دبیرستان ,
    برچسب ها : جامد و مشتق , مجرد و مزید ,


    نویسنده : مهدی شریفی یار جمعه 25 آذر 1390, 09:06 ب.ظ
    المعرفه و النکره


    معرفه و نکره بودن، یکی دیگر از مباحث مربوط به اسم است و اگر بخواهیم تعریفی برای این دو داشته باشیم باید بگویم که:

    معرفه: اسمی است که بر شخص یا شیء معینی دلالت می کند    
    مثلا :  الکتاب - القلم - مصطفی- و . . .

    و

    نکره : به اسمهایی گفته می شود که برای ما شناخته شده نباشند و در معتای عام( و نه خاص) به کار می روند . 
             مانند : کتابٌ ( کتابی )    رجلٌ ( مردی )  .


    نکـــته : بیشتر اسمهایی که تنوین دارند نکره می باشند (رجلًٌ ) . گفتیم بیشتر اسمها و نه همه آنها... چرا؟ چون اسمهای اشخاص(جواد.. محمد و ..) حتی اگر تنوین بگیرند معرفه حساب می شوند.


    اما :

    اسمهای معرفه در زبان عربی، 6 نوع می باشند :

    1- ضمیر
    2- اسم عُـلُم (اسم علم : اسم اشخاص را علم گویند )
    3- اسم اشاره
    4- اسم موصول
    5- اسم دارای " الـ "
    6- اسم مضاف (اسمی که به اسم معرفه دیگری اضافه شود)

     - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

    1- ضمیر :
     به طور کلی همه ضمایر معرفه هستند . چه ضمایر منفصلی مانند : انت - هو - انتما - انا  -  انتم  - هنّ  - هما  و . . .

    و چه ضمایر متصل همانند : ـک  - ـهما  - ـه  -  ـکم  - ـوا  - ـی و . . .


    2- اسم علم : همانطور که گفته شد اسم اشخاص ( اسم خداوند و فرشتگان نیز معرفه حساب می شود) را علم گویند. زیرا اشاره به شخص خاصی (و نه همه انسانها) می کند. مثلا :

     محمد - کاظم  - فاطمه  -  علی - حامد  - وحید - و . . .







    دسته بندی : عربی - سوم دبیرستان ,
    برچسب ها : معرفه و نکره ,


    نویسنده : مهدی شریفی یار جمعه 25 آذر 1390, 09:04 ب.ظ
    .


    دسته بندی : عربی - سوم دبیرستان ,
    برچسب ها : انواع اعراب ,


    نویسنده : مهدی شریفی یار جمعه 25 آذر 1390, 09:03 ب.ظ
    .

    دسته بندی : عربی - سوم دبیرستان ,
    برچسب ها : جمله اسمیه ,


    نویسنده : مهدی شریفی یار جمعه 25 آذر 1390, 09:02 ب.ظ
    .

    دسته بندی : عربی - سوم دبیرستان ,



    موضوعات

    صفحات

    آمار بازدید


    کل بازدید ها :
    بازدید امروز :
    بازدید دیروز :
    بازدید این ماه :
    بازدید ماه قبل :
    تعداد نویسندگان :
    تعداد کل مطالب :
    آخرین بروز رسانی :

    درباره ما


    در این وبلاگ سعی بر این شده که دروس عربی دبیرستان به صورت شفاف و جزء به جزء تدریس شود تا دانش آموزان عزیز اگر مشکلی یا نکته مبهمی در درس مربوطه داشته باشند رفع شود. موفق و کامیاب باشید . شریفی.اهواز
    ایجاد کننده وبلاگ : مهدی شریفی یار

    FarsFace
    مهدی شر آنلاین است.
    برای مشاهده پروفایل شخصی من کلیک کنید

    نام:
    جنسیت: مرد
    کشور محل سکونت: ایران